KELAS 8 SMT GASAL (3.1)

KELAS                  : VIII  

SEMESTER           : GASAL

Kompetensi Dasar   : 3.1 Membaca pemahaman bacaan sastra (cerita lanjutan wayang Ramayana) atau

                                      bacaan nonsastra dengan tema tertentu.

 

A.        Wacanen kanthi patitis

 Gambar

 Kumbakarna

 

             Kumbakarna iku putrane Resi Wisrawa karo Dewi Sukekesi kang angka loro (adhine Dasamuka). Kasatriyane ing Panglebur Gangsa. Garwane widadari, asmane Dewi Kiswani. Karo Dewi Kiswani iki Kumbakarna peputra priyo loro, yaiku Ditya Kumba lan Aswanikumba.

            Wujude Kumbakarna iku buta gedhe, luwih ngegirisi katimbang Dasamuka. Gedhe dhuwure ora ana kang madhani. Wujuding kupinge kaya kumba (kuwali, kendhi, kendhil), mulane kasinungan aran kumbakarna.

            Nalika Dasamuka mertapa ing Gunung Gohmuka, Kumbakarna ora keri. Sajrone mertapa, uripe Kumbakarna mung sarana banyu, necep sarining bun. Awit saka gertur tapane, Kumbakarna karawuhan Bathara Guru. Kumbakarna kaparengake darbe panyuwunan lan panyuwunanne bakal kinabulake.

            Satemene para dewa kang ndherekake tindhake Bathara Guru padha ora nyarujuki yen Kumbakarna kaparingan nugraha awit Kumbakarna doyan mangan manungsa. Wus akeh manungsa, brahmana, resi, widadari, dalasan para dewa pisan kang dimangsa dening Kumbakarna.

            Bathara Guru nuli dhawuh marang Dewi Uma supaya manjing ing tutuke Kumbakarna dumunung ing pucuking ilate, supayaature raseksa iku ora padha karo sing dikarepake. Mula nalika ditari nyuwun nugraha apa, Kumbakarna nyuwun : 1. Supaya kepati nganti sewu taun tanpa nglilir.   2. Kuwat mangan ngombe kang akeh banget.        3. Bisa  gawe kekese mungsuh.

            Kumbakarna kaparingan aji Citr Kalasupta, aji Gedhongsanga lan aji Petak Gelap Sakethi. Ana ing Ngalengka, kalungguhane (jabatan) Kumbakarna iku dadi senapatining wadyabala.

            Kumbakarna senadyan asipat raseksa nanging apambegan satriya. MArang watake Dasamuka kang banget angkara murka, Kumbakarna banget nyeda (nyacat). Dasamuka ndhusta Dewi Sinta, banget cineda dening Kumbakarna. Miturut panemunengalap bojoning liyan sarana dhinustha, iku panggawe nistha, dudu pakartining satriya.

            Nalika Ngalengka rinabasa wadya bala wanara nganti tumekane Patih Prahastha mengsah yuda, Kumbakarna isih kepati nendra. Bareng Prahastha mati dikepruk tugu watu dening Anila. Dasamuka lagi dhawuh wadya supaya nggugah Kumbakarna. Angel ing panggugahe Kumbakarna agawe gumune wadyabala kang dinuta. Sanadyan awake nganti wola-wali giniles krreta apangirit turangga utawa diidak-idak gajah, Kumbakarna isih tetep turu kepati. Bareng wulu cumbune dibedhol, Kumbakarna sanalika gregah tangi.

            Kumbakarna banjur ngadhep Prabu Dasamuka. Kumbakarna didhawuhi madeg senapati ngadepi wadyabala wanara kang dipandhegani dening Prabu Ramawijaya.

            Kumbakarna wegah maju perang. Akeh-akeh ature marang Dasamuka kang wose (intine) nyalahake tumindake kangmase. Biyen wis dielikake supaya mbalekake Dewi Sinta marang Rama. Bareng saiki Ngalengka katekan bebaya, negarane rusak, saiki mbingungi.

            Dasamuka nesu banget, nganti kawetu ucape bab pangan sing dipangan Kumbakarna. Pangan sing dipangan Kumbakarna iku wuluwetu bumi Ngalengka, geneya gelem mangan bumine teka ora gelem mbelani bumi wutah gethihe kang wetu saiki diidak-idak mungsuh.

            Kumbakarna panas atine, kabeh panganan lan omben-omben sing mlebu wetenge sigra diutahake aneng ngarepe Dasamuka. Pendhapa agung kraton Ngalengka dadi kembeng banyu utah-utahan Kumbakarna, sadhengkul jerone. Gandane ora enak, marahi muleg-muleg neng weteng. Sempalan daging sing during lembut pating prongkol, mbleber dadi siji karo banyu utah-utahan sing lambah-lambah.

            Tanpa pamit, Kumbakarna maju ana ing paprangan. Sedyane ora ngabuhi angkara murkane Dasamuka, nanging nedya mbelani lang ngrungkebi bumi wutah getihe. Wusanane Kumbakarna gugur aneng paprangan. Irunge grumping lan talingane pagas merga dicokot lan disempal dening Sugriwa. Tangane loro lan sikile loro tugel kajemparing Rama. Senadyan kari gembung isih bisa ngamuk, ngglundhung-ngglundhung. Wusana jemparing pamungkaseRama tumanem ing pulun atine, Kumbakarna palastra. (Mulyantara)

 

 Kapethik saking Djaka Lodhang No. 1099

 

 

Gladhen

 

B.        Wangsulana pitakon-pitakon ing ngisor iki !

 

1.         Sapa wong tuwane Kumbakarna ?

2.         Ana ing ngendi kasatriyane Kumbakarna ?

3.         Apa sebabe para dewa kang ndherekake tindake Bathara Guru ora nyarujuki yen Kumbakarna

            kaparingan kanugrahan ?

4.         Sapa kang  didhawuhi  dening Bathara Guru mlebu ing tutuke Kumbakarna ?

5.         Apa bae panyuwune Kumbakarna marang Bathara Guru ?

6.         Aranana aji-ajine Kumbakarna ?

7.         Kepriye tumanggape Kumbakarna marang watake Prabu Dasamuka ?

8.         Kepriye watake Kumbakarna ?

9.         Apa kang ditindhakake Kumbakarna nalika krungu yen Ngalengka katekan bebaya ?

10.       Apa kang kotindakake yen negaramu dijajah dening Negara liya ?

 

C.        Tugas Kelompok

 

1.         Aranana para paraga lan watake crita kang irah-irahane ‘Kumbakarna’ !

2.         Jlentrehna pakarti-pakarti sing becik kang ana ing crita ndhuwur !

3.         Saben kelompok gawe ringkesaning crita ing dhuwur !

By Wahyudi, S.S

Tinggalkan Balasan

Isikan data di bawah atau klik salah satu ikon untuk log in:

Logo WordPress.com

You are commenting using your WordPress.com account. Logout / Ubah )

Gambar Twitter

You are commenting using your Twitter account. Logout / Ubah )

Foto Facebook

You are commenting using your Facebook account. Logout / Ubah )

Foto Google+

You are commenting using your Google+ account. Logout / Ubah )

Connecting to %s